Jeoloji Mühendisleri Odası İl Temsilcisi Kemal Gökçay Yenigün’le, Balıkesir’in zeminini masaya yatırdık. Şehrin deprem riski ne, hangi mahallelerin zemini güvenli, fay hattı nerelerden geçiyor? Aldığımız cevaplar ürpertici. Şehrin en gözde mahalleleri çürük!

İŞTE DEPREM GERÇEĞİ!

Jeoloji Mühendisleri Odası İl Temsilcisi Kemal Gökçay Yenigün, Balıkesir’in deprem gerçeğini EKSPRES’e mahalle mahalle anlattı. En ciddi tehdit, 7-8 kilometre genişliğinde 120 kilometre uzunluğundaki Havran-Balya Balıkesir fay hattı.

ŞEHİR FAYLARLA ÖRÜLMÜŞ

99 Marmara depreminden sonra diri fay hatlarıyla ilgili Türkiye çapında yapılan çalışmalar, Balıkesir’in fay haritasını daha net ortaya koydu. Fay hatının içinde bir çok da kırık bulunuyor. Şehir adeta faylarla örülmüş durumda.

EN BÜYÜĞÜ 1889’DA OLDU

Balıkesir’de büyük bir depremin beklendiğinin altını çizen Kemal Gökçay Yenigün, “Bunun şiddeti ve zamanı konusunda bilgi veremiyoruz. En büyük deprem 1889’da olmuş. Bunun tekrarlanma aralığı bilinmiyor” dedi. 

Hangi mahalleler risk altında?

Balıkesir’in içinden geçen fay hattı, Kuva-yi Milliye, Sakarya, Toygar, Paşaalanı ve Ayşebacı üzerinden Değirmenboğazı’na ulaşıyor. Yani bu mahalleler fayın üzerinde oturuyor. Çayırhisar, Plevne, Bahçelievler Gündoğan, Halalca, Yakupköy, Balıklı, Çandır, Hotaşlar, Mahmudiye, Aslıhan, Ovaköy, Kepsut, Nusret, Kocaavşar ve Gökçeyazı ise zemini yumuşak alüvyon olduğu için yüksek risk içeriyor.


Lüks semtler tehlikeli!

Daire fiyatlarının metropollerle yarıştığı, orta ve üstü gelir grubunun sıklıkla tercih ettiği Paşaalanı ile villa bölgesinin bulunduğu Değirmenboğazı’nın altında fay hattı var. Yine lüks yerleşimlerin olduğu Plevne- Bahçelievler bölgesi ise zemini yumuşak olduğu için büyük risk altında.

En kötü Kuva-yi Milliye

Villa tipi yerleşimlerin son dönemde hızla arttığı Kuva-yi Milliye Mahallesi’nin bir bölümü olası depremde iki bakımdan da tehlikenin göbeğinde. Mahalle hem 120 kilometrelik aktif fayın üzerine kurulmuş durumda hem de zemin bakımından kötü olduğu için yerleşime uygun değil.

Balıkesir geçmişte 7.2’yi gördü

Birinci derece deprem bölgesi olan Balıkesir, Türkiye’de aktif fayın kent içerisinden geçtiği 15 ilden biri. 1898 yılında 7,2 şiddetinde bir depremle adeta yerle bir olduğu kayıtlara geçen Balıkesir’de 122 yıldır yıkıcı bir deprem meydana gelmese de uzmanlar riskli bölgelerin başında Balıkesir’i de görüyor.

 

-----------

 

”DİRİ FAY HATLARINDAN UZAK DURALIM”

 

Birinci derecede deprem kuşağında yer alan Balıkesir, diri fay hatlarının aktif olduğu ve Türkiye’den kent içerisinde aktif fayın geçtiği 15 ilden biri. 1898 yılında 7.2 şiddetinde meydana gelen depremle yerle bir olan Balıkesir’de 122 yıldır yıkıcı bir deprem meydana gelmese de aktif bilim insanları riskli bölgelerin başına Balıkesir’i yazıyor.  

 

2019’un son günlerinde Bayat-Akçakaya kırsal mahallelerinde meydana gelen 4,2’lik sarsıntı ile deprem gerçeğiyle bir kez daha yüzleşen Balıkesir’in, deprem gerçeğini Jeoloji Mühendisleri İl Temsilcisi Kemal Gökçay Yenigün’le konuştuk.

 

EN KÖTÜ YER KUVA-Yİ MİLLİYE MAHALLESİ

Balıkesir’in içinden geçen aktif fay hattının Kuva-yi Milliye, Sakarya, Toygar, Paşaalanı ve Ayşebacı Mahalleleri üzerinden geçtiğini ve Değirmenboğazı’na kadar ulaştığını dile getiren Yenigün, Çayırhisar, Plevne, Bahçelievler Gündoğan, Halalca, Yakupköy, Balıklı, Çandır, Hotaşlar, Mahmudiye, Aslıhan, Ovaköy, Kepsut, Nusret, Kocaavşar, Gökçeyazı’da da zeminin kötü olduğunu vurguladı. Yenigün, Kuva-yi Milliye Mahallesi’nin hem zemin açısından kötü olduğunu hem de üzerinden fay hattının geçtiğini söyledi.

 

ŞEHRİN İÇİNDEN GEÇEN FAY HATTI 120 KİLOMETREYİ BULUYOR

 

Balıkesir birinci dereceden deprem bölgesinde yer aldığı gerçeğini kabul etmek gerektiğini belirten Jeoloji Mühendisleri İl Temsilcisi Kemal Gökçay Yenigün, Balıkesir’i tehdit eden fay hattının Edremit Körfezi’nden başlayıp, İvrindi-Balya üzerinden Balıkesir’e ulaştığını söyledi. Yenigün Balıkesir’deki diri fay hatlarıyla ilgili şunları kaydetti: “ 1999 yılında Marmara Depremi olduktan sonra diri fay hatlarıyla ilgili çalışmalar yapılmaya başlandı. İlki 1992 yılında yayınlanan diri fay hattı haritasında şu andaki fay hatlarının birçoğu gözükmüyordu. Balıkesir’de olan faylar; Edremit Körfezi’nden başlayan İvrindi-Balya’ya gelen Havran-Balya-Balıkesir fay hattı var. 7-8 kilometre genişliği uzunluğu 120 kilometreyi bulan bu fay hattı. Diri fay hatları haritası 2011 yılında bir kez daha yayınlandığında bu fay hattı oraya konuldu ancak biz 2000 yılından bu yana bu fayı biliyorduk. Balıkesir için en tehlikeli fay hattı bu. Bu fay hattının içinde birçok kırıklar var. Bir de İvrindi’den başlayıp Balıkesir yoluna paralel geçip Gökçeyazı’dan geçen Naipli kırsal mahallesi sapağında belli oluyor ve Beyköy’e giden yol ve oradan da Üçpınar’a geçiyor fay hattı. Sonra Değirmenboğazı’ndan geliyor ve sonra bükülüyor. Gökköy’de görülen bir fay hattımız var” dedi.

 

BALIKESİR 1889 DEPREMİNDE  YERLE BİR OLMUŞTU

Birinci aşama diri fayların tespit edilip, bu fayların içerisine girilmesi gerektiğini kaydeden Yenigün, “ Bize göre yeni fay hatları var. Bunlar da diri fay hattı haritasında yer almıyor. Manyas fayına Madem Tetkik Arama(MTA) girdi. Edremit Fayı ve Balıkesir fayına Dokuzeylül Üniversitesi Deprem Enstitüsü’nde görev yapan Prof. Dr. Hasan Sözbilir hoca ve ekibi girdi. Bu yapılan incelemeler sonucunda 1898 yılında meydana gelen meşhur Balıkesir depremi var. Balıkesir’i yerle bir etmiş bir depremdi. Balıkesir’deki tüm binalar yıkılmış. Sadece Balıkesir değil Kepsut, Bigadiç dahil. Ova köylerimizdeki tüm binalar yakılmış. O depremin büyüklüğü 7.19 olarak hesaplanmış. 120 yıl önce Balıkesir yıkıcı bir depremle karşılaşmış” dedi.  

Balıkesir içerisinde fay geçen bir şehirdir. Türkiye’de içerisinden diri fay hattı geçen 15 şehri var, bunlardan biri de Balıkesir. Merkezden geçen fay hattının yanı sırı kuzeyimizde Yenice, Manyas, Gönen fay hattı var. Onun kuzeyinde birkaç tane daha var ama o fay hatları dibimizde değil. Devletimiz bu fayların içerisine girmeye başladı. Ayrıca Balıkesir Büyükşehir Belediyesi de güvenli yapılaşma için mikro bölgeleme diye bir çalışma başlattı. 2014 yılında başlayıp 2017 yılında tamamlanan bu çalışmanın raporu yayınlandı. Balıkesir’deki tüm ilçelerin kent merkezlerinde çalışma yapılırken 1/5000’lik topolojik haritaların üzerine jeoloji haritası işlendi. Fay kırıkları işaretlendi. Sağlam ve sağlam olmayan zeminlere sondaj yapılıp buralarda jeofizik çalışma yapıldı.

 

BALIKESİR’DE BÜYÜK BİR DEPREM BEKLENİYOR

 

Balıkesir merkezde en son büyük depremin 122 yıl önce meydana geldiğini hatırlatan Jeoloji Mühendisleri İl Temsilcisi Kemal Gökçay Yenigün, büyük bir deprem beklendiğini ancak bunun zamanı ve şiddeti konusunda net bir bilginin olmadığını söyledi. Yenigün, “ Balıkesir’de büyük bir deprem bekleniyor ama bunun şiddeti ve zamanı konusunda bir bilgi veremeyiz. En büyük deprem 1889 yılında olmuş ve aradan 122 yıl geçmiş. Bunun tekrarlanma aralığı bilinmiyor” dedi.

 

BALIKESİR İÇİN İKİ BÜYÜK TEHLİKE: FAY VE ZEMİN

 

Balıkesir’in iki büyük tehlikenin tehdit ettiğini belirten Jeoloji Mühendisleri İl Temsilcisi Kemal Gökçay Yenigün, “Tehlikenin iki büyük yanı var; birisi diri fay hatları diğeri de zemindir. Sadece fay hattının geçtiği noktalar tehlikeli dersek yanlış olur. Zeminde çok önemli bir detaydır. 1889’da Balıkesir’de meydana gelen büyük depremde ova köylerde büyük yıkım yaşanmış. Niçin olmuş? Zeminden kaynaklanmış. MTA’nın haritasında yer alan zemin haritası var. Burada en kötü zemin; , Çayırhisar, Plevne, Bahçelievler Gündoğan, Halalca, Yakupköy, Balıklı, Çandır, Hotaşlar, Mahmudiye, Aslıhan, Ovaköy, Kepsut, Nusret, Kocaavşar, Gökçeyazı, İvrindi. Buraların zemini çok kötü. Fay hattı ise Kuva-yi Milliye Mahallesi’nden Paşaalanı, Üçpınar ve Ayşebacı’ya kadar gidiyor. Kent merkezinde zemini kötü yerler ise Bahçelievler Mahallesi, Plevne Mahallesi, Gündoğan Mahallesi, Paşaalanı Mahallesi, Kuva-yi Milliye Mahallesi.

 

 

 

EN SAĞLAM YER

NEF’İN ÜST KISIMLARI

Balıkesir’de depremle ilgili zemin açısından en sağlam noktaların eski Balıkesir olarak belirtilen yerler ve NEF’in üst kısımları olduğunu dile getiren Jeoloji Mühendisleri İl Temsilcisi Kemal Yenigün, “Balıkesir’in deprem haritasına bakıldığında büyümesi gereken yer kesinlikle NEF’in üstüdür. Sütlüce Mahallesi en güvenilir olandır. Depremden nasıl korunmak gerekir.  Öncelikle diri faylardan uzak kalınacak. Dere yataklarından uzak kalınacak. Bir de zemine göre çok sağlam bina yapacaksınız.  2018 yılında zemin titreşim haritası yayınlandı. Deprem ne kadar kuvvetli olursa olsun zemin titreşimine bakmak lazım. Elazığ Sivrice’de zemin titreşimi 0,15 çıkmış. Deprem Sivrice’nin üzerinden geçmesine rağmen fazla yıkım olmadı. Elazığ’da 0,20. Balıkesir’de ölçülen ise 0,3-0,5. Elazığ Depremi Balıkesir’de olsaydı daha yıkıcı olabilirdi.  NEF’in üzeri en sağlam zeminin olduğu yerdir. Eski insanlar bunları iyi bildiği için eski Balıkesir’in olduğu yerlerdir buraları. Adnan Menderes Mahallesi sağlam” dedi.